• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/semskiasireti
  • https://www.twitter.com/semski_asireti

SONSUZA KADAR BARIŞ, BİRLİK VE KARDEŞLİK İÇİN EL ELE

Üyelik Girişi
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi17
Bugün Toplam159
Toplam Ziyaret15290362
ŞEMS KİMDİR
ŞEMSKANLILARIN TARİHİ
BÜYÜKLERİMİZ
DRAMATİK HAYATLAR
SİTEMİZİ BEĞENİN
Saat
Title of the document

1

DILXÊRİ AŞİRETİ

..

Tarih kaynakları  başta şerefname olmak üzere diğer bütün argümanlarda yapılan araştırmalarda Dilxeranlılar evveliyatları Irak  ve Şam   bölgeleri olmak üzere 960 yılından itibaren  Sılemani yani Silvan (Meyafarqin) yöresindeki  Mervanilerin egemenliği altında yaşayan bir aşiret olarak karşımıza çıkmaktadır. Sılemani sözcüğü soylarının Mervanoğulları Sultanlarından Süleyman Bin Abdulmelik’ e dayandırılmasından gelmektedir.

Roger Lescot Dıxêrilerin içinde bulunduğu aşiretleri şöyle tanımlıyor; Suriye’den gelen bir Emevi Silivan(Meyafarqin) 'in yakınlarına yerleşmiş ve Qalb (Kulp) Kalesi ile bölgenin  başka önemli yerlerini de ele geçirdi.  Suriye kökenli olan bu adamın soyundan gelenler daha sonra kendi aralarında  sekiz aşirete bölünmüşlerdir.Bu aşiretler ;Banuki veya Banevki, Huveydi,Delxiran(Dılxeran) ,Buciyan ,Zilan,Besiyan,Zekziyan ve Berazan 'dır.Bu aşiretlerin bazıları Yezidi idi ancak hangilerinin yezidi ve hangilerinin Müslüman olduğu açıklanamamıştır. Bu açıklamalardan  Dılxeranlıların Emevi soyundan olduğu anlaşılıyor.

Şerefname’de ise Sılemani Beyleri hakkında şu ifadeler kullanılmaktadır; Kulp, Batman ve Silvan (Meyyafarkin)’ı yöneten “Sılemani (Süleymani)” beylerinin son Emevi halifesi “Eşek Mervan” (744-749/750)’ın soyundan geldiklerini söyleyen bir rivayete yer verilir. Şeref Han, bu beylerin  Mervan’ın oğullarından Ubeydullah’ın (Abbasi halifesi Harun Reşit döneminde yakalanıp hapsedildiği, ama sonraları serbest bırakıldığı söylenir) veya adlarına bakılırsa Mervanoğulları sultanlarından Süleyman’ın soyundan gelmiş olabilir.

Şerefname’de kaydedilen rivayete göre, Abbasiler tarafından devrildiklerinde Emeviler’den büyük bir topluluk Mervan’ın üç oğlunun önderliğinde Filistin’den çıkıp Kulp Vilayetine bağlı Gazali nahiyesine sığınır, burada yerleşir. Bu bölgede bulunan kimi Şafi, kimi de Yezidi sekiz kadar aşiret Mervan’ın çocuklarının çevresinde birleşir ve Süleymani Beyliğini oluştururlar. Mervan’ın oğulları O dönemde Banuki aşiretinden büyük destek görmüşlerdir. (Önemli Not:Şerefnamede , Kendisine eşek mervan denilmesinin sebebi; Arap takvimine her yeni yüz yılın başlangıcındaki ilk yıla bir hayvan adı veriliyordu. Mervanın doğduğu yılın eşek yılı olması nedeni ile kendisine bu lakabın verildiği yazılmaktadır. Ayrıca yine Şerefname’de başka bir rivayete göre de Mervan okulda oldukça haylaz biri imiş, bir gün yolda  bulduğu bir halkayı yüzük diye parmağına takmış ancak yüzük dar olduğu için bir türlü çıkaramamışlar,  bunun üzerine babası onu  bir yüzük ustasına götürerek  parmağındaki halkayı çıkarttırmış ve akabinde Mervan' a kızarak bir daha böyle bir eşeklik yapma diye çıkışmış ve arkadaşlarıda bu çıkışı duyunca sürekli ona eşek Mervan diye seslenmiş ve lakabı eşek Mervan olarak kalmış. Bu rivayet şerefnameden aynen aktarılmıştır.) 

Süleymani beyliğini oluşturan Bu aşiretler , Kulp, Cıska, Taş, Hasoli, Silvan (Meyyafarkin) kalelerini ve Diyarbakır ırmağının kıyısına kadar uzanan buralara bağlı yerleri, ayrıca Bediyan (Bidiyan), Karukan, Dılke (Okiya), Rıbat, Cıris, İdnik, Selik ve Genç kalelerini fethederler. Bu yerlerin hepsini “Gürcü ve Ermeni kafirlerin” ellerinden fetih yoluyla ele geçirir, Tüm bu yerleri kapsayan bağımsız  beyliklerinin sınırlarını genişletirler. Bunun üzerine Mısır ve Şam’da yenik düşüp darmadağın olmuş Emeviler’in çoğunluğu da buraya gelip yerleşirler.

 
Bu aşiretler, Şerefname’ye göre, Safevi-Osmanlı çatışmasının başlangıcında Osmanlılar’a karşı Şah İsmail’i,ve  O’nun Diyarbakır’a vali olarak atadığı Muhammed Ustaclu’yu desteklemiş, ama Çaldıran sonrasında, yani bölgede “Kızılbaşlar’ın Devleti” çökünce, taraf değiştirmiş, yaklaşık 200 yıl süren Safevi-Osmanlı savaşları periyodunun tümünde Osmanlılarla ittifak halinde Kızılbaşlara karşı savaşmış ve bu süreçte yeni topraklar ele geçirmişlerdir. (Bkz. Şerefname, s. 293-294)

Süleymani Aşiretleri 983 yılında  Bad Bin Dostık(Ebu Şuca Abdullah Hüseyin) tarafından kurulan mervani Devletinin (983-1085) dört önemli kurucu beyliklerinden birini oluşturmaktaydı.

Farqin ve Diyarbakırın  Şengalden gelen kadim sahiplerinden Bekiranlılarda tarih boyunca hem dılxeranlılara hemde Şemskanlılara hep yakın durmuşlar ve ilişkileri hep devam etmiştir. Dılxéranlılar ile Şemskanlıların bir kız meselesinden üç kardeş arasındaki anlaşmazlıkları sonucu ayrılmaları da bu dönemde olduğu rivayet edilmektedir. Ancak akraba değillerdir.

Alpaslan’ın 26 Ağustos 1071 deki  Malazgirt savaşını kazanmasında 15.000 Mervani süvarisinin büyük katkıları olmuştur. Dolayısı ile Şemskilerin, Dılxeranlılar ile Bekiranlıların bu katkıları tarihe geçmelidir.

Gerek Süleymani aşiretleri ve gerekse diğer aşiretler, Fars savaşlarının başlaması ile  meydana gelen karmaşayı fırsat bilen bölge hakimleri Hükümdarların zulüm  ve ağır vergilerine maruz kalmışlardır. Bu durum Yavuz Sultan Selimin Çaldıran savaşını kazanarak bütün beylik mir’lik ve diğer kürt  aşiretlerin Osmanlıya bağlamasına kadar devam etti.

Safevilerin Osmanlıya yenilmesinden sonra Şiilerin Ağrı, van, Erzurum Kars ve Muş gibi illerden çekilmesi ile boşalan tarım ve ticaret alanları cazip hale geldi. Ve 1520 li yıllarda  Şehsuvar adlı bir Besiyanlı Beyinin çabaları ile  Banuki, Hevédi,Dılxéran, Bociyan Zilan ,Besyan,Zıkziyan ve Brazan aşiretlerinin bir kısmı  göç ederek ağırlıklı olarak Doğubeyazıt olmak üzere  göç ettiler. Dılxeranlılar sonrasında Erivan, elegez cıvarı, Ağırlıklı olarak Kars, Digor, Muş , Ağrı Erzurum ve diğer bir çok il ve ilçelere dağıldılar.

Erivanın bir hayli uzağındaki Elegez Dağı çevresindeki  Dılxeranlılar , Şemskanlılar ve bazı bırukanlı ailelerin yaşadığı  köyler şunlardır

Qamışlo-Qezbina jerin (aşağı qezbin köyü)-

Qezbina jorin (yukarı qezbin köyü)-Uzikent

QAMIŞLO ve ŞOR(Bitişik iki köy)

 QEZBİN KÖYÜ

Keleşbeg

Topa Piré

ve erivan yakınlarındaki Tezekend

Qircigol Topa Mezin, Topa bıçuk,Topa İşkolé,gord,gordé payik,Newala asê,Newala kûrna,Topa Salé,kûndo,

 

Şemsikanlılar ile çok yakın oldukları  hep ifade edilir ancak bu konuda  resmi belge olabilecek nitelikte bir bilgi bulunmamaktadır.

Günümüzde Dılxeranlılar:

1987 yılı verilerine göre Kars Merkez İlçeye bağlı, Halefoğlu,Gelirli, Küçükyusuf ve Söğütlü köylerinde yaklaşık 1500 kişi civarında olup, dilleri Kırmaç Kürtçesidir ve  Hanifi mezhebine tabidirler.

Digor İlçesi, Araplı,Kocaköyve Şatıroğlu köylerinde yaklaşık 3000 kişi yaşamakta ve Şafii olup kırmanç Kürtçesi konuşurlar.

Sarıkamış İlçesi, Alisofu,Akkoz, Başköy Karaköse ve Eşmeçayır köylerinde yaşayanlar Kırmanç Kürtçesi konuşur, Hanefi ve şafii mezhebine  tabi olup yaklaşık 4200 kişi civarındadır.

Arpaçay ve Gümüşhanede de yaşayanlar vardır ancak sayıları tespit edilememiştir.

Susuz İlçesi ve Harmanlı köylerinde yaklaşık 1000 dilxeran(Dılhayran) lı yaşamakta ve  şafii kürttürler.

Erzurum ili Hınıs ilçesi, Erence,Ovakozlu, Karaçoban ilçesi,Göller ve Duman köylerinde yaklaşık 7000 kişi civarında dılxeranlı yaşamaktadır. Dilleri kırmanç Kürtçesi olup şafii mezhebine  bağlıdırlar, Önemli ailelerinin başında  Mala hasan Davu ie mustafa Saliş aileleri geldiği iddia edilmektedir.

 

Memedé Kazım

www.semskiasireti.com

 

 

*(1) Kaynak:1-Şerefname

                     2-Roger lescot (The yesidis)

                     3-M.İzzady

 

UYARI: Bu sitedeki bütün materyallerin her hakkı saklıdır. İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz ve kopyalamak suretiyle elektronik ortamda kullanılamaz ve kitaplaştırılamaz.

Not:Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan www.semskiasireti.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz...

19066 kez okundu

Yorumlar

Dılxeran aşireti     28/06/2022 16:16

Dılxeran aşireti nüfusu fazla biraz yanlış ama gerisi doğru Şemski&Dilxeran
Misafir - Can

     26/05/2021 01:52

Diyarbakır sılvandan tüm Türkiye’deki dılxeran aşireti mensuplarına selam olsun benim babamın dedesine heci hesen’e ase diyorlar heci hesen Mehmet’in oğlu Mehmet Hüseyin’in oğlu Hüseyin de Ömer’in oğlu diye uzuyor işte
Misafir - İbrahim Uyanık

dilheran     19/08/2020 18:58

buyuk dedemiz mala botti enson ardahan golede yidirdiyimiz deyerimiz buyuyumuz dilheren aşiretinin onde gelenlerindendir yedi yayla ve yadi koy ağasiydi
Misafir - mesut

dilheran     19/08/2020 18:49

buyuk dedemiz mala botti enson ardahan golede yidirdiyimiz deyerimiz buyuyumuz dilheren aşiretinin onde gelenlerindendir yedi yayla ve yadi koy ağasiydi
Misafir - mesut

dilheran     19/08/2020 18:31

karstan aramaz asireti dilheran asiretine bagli arpacay dilheranlilardan selamlar
Misafir - mesut

Dilxeri aşireti     03/05/2020 07:05

Selamün aleyküm Dılxeran aşireti mensupları Bende Dılxeran aşireti denim Ağrı merkez ozanlar (Eranos) köyündeyiz Dedem H.beşir Beşir hamzanın oğlu Hamza Mustafa'nın oğlu Mustafa Halilin oğlu Mekke Halil diyorlarmış bunun kardeşlerinin olup olmadığını bilmiyorum Halil Ali'nin oğlu Ali'nin lakabı xıncoymuş iri cüseli biriymiş birisini dövdüğü zaman xıncını çıkarıyormuş Türkçe deyimiyle pestilini çakarana kadar dövermiş bu xınconun kardeşleri varmı yokmu merak ediyorum Dedelerimin anlattığı kadarıyla Kafkasya dan Kars a gelip yerleşmiş ler Ruslar burayı işgal edince kağızmana yerleşmişiz ardından ağrıya gelmişiz dediğim şekilde Melle Halil veya Xınco Ali'nin soyu ile bilgisi olan varsa e posta adresim mengenefatih@gmail.com yazsın lütfen
Misafir - Fatih

Remzi can'a cevap     17/06/2019 14:00

Babamin amcasinin ogullari digordalar. Eskiden gorusurlerdi. Hatirladigim kadariyla adi mehmet ti. Soyadini bilmiyorum. Patnos taki amcalarin soyadi kılıç allah rahmet eylesi n kerim amcam gelir ziyaret ederdi.
İlter Özer

Ardahandan butun dilxeri asiretine selamlar     17/06/2019 14:53

Ardahandan butun dilxeri asiretine selamlar Agrı patnostan göç etmek zorunda kalan ailemin sıralaması şöyle dedem 1. Gazi ye Esset 2. Essede Sano 3. Sano ye Bazzo 4. Bazzo ye Hamzo 5. Hamzo ye Bazzo 6. Bazzoye Melhem
İlter Özer

     05/05/2019 18:33

slm olsun digor dan tüm dılxerilere
Misafir - remzi can

Selamlar     17/10/2018 13:45

Kars kağızman AŞŞAĞI KARAGÜNEY KÖYÜNDEN selamlar birlik beraberliğimiz daim olsun. (Dılxeri aşireti)
Mehmet TAŞCI

slm     21/03/2017 11:35

slm vandan tüm dılxerilere selem altın diş osmanın torunlarından selam lar olsun
Misafir - suat yalçın

silvan dılxeranları      04/04/2016 15:00

paylaşmış olduğunuz bilgi çok güzel şuan d bakır silvandada 1000 yakın dilxeranlı var
Misafir - MUHAMMED ZAHİR KAÇAR

     15/07/2014 14:51

sorxuli köyü dlherileri selam herkewe
Misafir - ibrahim bağ

.

H.Abdurrahman KEDALİ
(Bilgi, Sayfası)
DÜŞÜNDÜREN MİZAH KÖŞESİ
ŞAİR VE YAZARLAR KÖŞESİ




Site Haritası
FIKRA KÖŞESİ